රට එක් සේසත් කිරීමට නායකත්වය දුන් මහින්ද රාජපක්ෂ මැතිඳුන් නැවතත් සිරිලක් ජනපති වන සුබ ලකුණු දැන් දැන් තිර වෙමින් පවතී.
ජනතාව රැවටීමට නො හැකි බවත්, එ සේ කරන දෙස්පලුවන් තමන් ම රවටා ගන්නා බව වරක් මාවෝ සේ තුං පැවසී ය. එය නැවත වරක් මේ ජන්දයේදී ද ඔප්පු වී ඇත!
උදේ පහට අවදිව වැඩ පටන් ගන්නා විට රෙදෙවුවේ (ගුවන් විදුලියේ) එන පිරිත් දෙසුමක් ඇසීමේ පුරුද්ද අපට කුඩා කල සිට ම ලැබී ඇත. මේ නිසා අවට පන්සලක මහ හඬින් පිරිත් නොදැමීමෙන් පාඩුවක් හෝ අඩුවක් සිදු වී නැත. අපගේ මේ පිරිත් ඇසීමෙන්, එ සේ නොකරන බොදුනුවන්ට හෝ, අන් දහම් අදහන්නන්ට ද බාදාවක් සිදු නොවේ.
නමුත් සමහර පන්සල්, පල්ලි හා කෝවිල්වල මහ හඬින් පිරිත් දෙසුම් හා වෙනත් වැඩසටහන් හැඬවීම නම් නිස්කලංක දිවියකට මහත් බාදාවක් බව සිතේ. වෙනදාට වඩා රෑ වන තුරු වැඩ කළ දිනක උදේ අවදි වීමට පමා වුවහොත් අපේ ගෙදර පිරිත් හැඬවූයේ නැත ද, ඉර නැඟීමටත් පෙර ම පල්ලියෙන් ඇසෙන පූජා හඬ නම් සුව නින්දකට ඉඩ නො දේ.
මෑතකදි, රෑ කාලයේ මෙවැනි වැඩසටහන් නැවැත්වීමට ගෙන ආ නීතිය ගැන මා තුළ මහත් පැහැදීමක් ඇති වූයේ එ බැවිනි. රැයට පමණක් නොව, දවාලට ද, ආගමික ආයතනවලට පමණක් නොව, වෙනත් එවැනි ගෝසා වැලැක්වීමට ද (නිදසුන්: පදික වේදිකාවේ මහ හඬින් ගෝසාකාරී සංගීත හඬවන වෙළෙඳ වැඩසටහන් හා වාහන සේදුම්) මෙ වැනි නීති ගෙන එන්නේ නම් තවත් අගනේ යයි සිතමි.
මෙම නීතිය කඩ කිරීම ගැන මෑතකදී හිමි නමක් නීතිය හමුවට ගෙන ඒම ගැන බොදුනුවෙකු ලෙස වුව ද මා කැමති වූයේ එය අන් අයට ද පෙර නිදසුනක් (පූර්වාදර්ශයක්) විය හැකි බැවිනි.
නීතියට අනුව හිමි නමක් යනු සමාජයේ තවත් පුද්ගලයෙකි. බුදු දහමට අනුව වුව ද මඟ පළ නොලැබූ හිමි නමක් තවත් පුහුදුන් කෙනෙකි. ඒ නිසා, නීති කැඩීම ගැන හිමි නමකට එරෙහිව වුව ද සාමාන්ය කෙනකු මෙන්ම නීතිය යෙදිය යුතු යි. එහි වරදක් ඇතැයි නොසිතමි.
ඒ නිතිය යි. දැන් රීති ගැන බලමු.
පුහුදුන් කෙනකු වුව ද, හිමි නමකට, අඩුම ගනනේ සිවුරට හෝ ගරු කිරීම අපේ රටේ සිරිතකි. හිමි නමක් එන විට අස්නෙන් නැඟිටීම හෝ නැගිටින සෙයක් දැක්වීමෙන් ගරු කිරීම අපේ හැදියාවේ කොටසකි. මෙය හිමි වරුන්ට පමණක් නොව ඕනෑම ආගමක පූජනීය යැයි සැලකෙන කෙනෙකුට හිමි කරදීමට තරම් සිරිලක වැසියන් නිහතමානී වී ඇත.
නමුත්, ගිහියකු එන විට හිමි වරුන් නැඟිටින රීතියක් අපේ හැදියාවේ නැත.
මා කලින් කියූ නඩුව ඇසීමට පැමිණ සිටි හිමි වරුන්, විනිසුරුවන් උසාවියට එන විට නැඟී නොසිටීමේ "වරදට" නැවත එලියට ගොස් ඇතුලට ඒන ලෙස අගවිනිසුරු තුමා ඇණවූ (අණ කළ) පුවත ඇසීමෙන් මහත් විමතියට පත් වීමි. හිමි වරුන් ලවා ගරු සරු බලෙන් ලබා ගැනීමට තරම් අධිකරණය පහලට වැටී තිබේ ද?
අදාල හිමි නමට නීතිය අනුව දඬුවම් කිරීම වෙන ම කතාවකි. එය නීතියයි. ඉන් හොඳක් වේ යයි සිතමි. බොදු හා බොදු නොවන ආගමික ආයතන වල සිදු වන කරදරකාරී වැඩසටහන්වලට ඉන් නිදසුනක් ලැබෙන බැවිනි. නමුත් අධිකරණය ඉදිරියේ නැඟී සිට ගරු කළ යුතු තරම් සඟ රුවන පහත හෙලීමට අපගේ හැදියාවේ ඉඩ තිබේ ද?
අයිස්ලන්තයේ නව සිරිලක් තානාපති රංජිත් ජයසූරියයන් අපගේ ජාතික ඇඳුම ඇඳීම ගැන මා මෑතකදී ලියුවා. එක්සත් ජනපදයේ නව සිරිලක් තානාපති ජාලිය වික්රමසූරියයන් ද එ සේ ම ජාතික ඇඳුමින් නිල කටයුතු කරන බව පෙනේ. ඒ ගැන ඔහුට තුති පිදීමට යි මේ සටහන!
1953 දී ලෝක ගුරු සමුළුවට ගිය අපේ සීයා කෙනෙක්, ඒ ගමන ගැන "චාරිකා" නම් පොතක් ලියුවා. ඒ පොතෙ මැය ගැන සිතීමේදී, චාරිකා යන්නට වඩා ලස්සන, සරළ හෙළ වදනක් තිබෙන බව පෙනෙනවා.
ඊලියන් ද සිල්වා සූරීන්ගේ "සිංහළයෙන් සිප්යුරු වදන්" පොතට පෙරෑඳියක් ලියන අරීසෙන් අහුබුදු සූරීන් වන්දනා ගමනක් ගැන කතාවක් කීමේදී "පින්සැරියක්" යන වදන යොදා තිබුනා.
ඒ නියරින් ම පාසල් සිසුන් සිල්ප දැන ගැනුමට යන ගමනක් "සිප්සැරියක්" ලෙසින් ද, කැලයක සතුන් ගස් කොළ නැරඹීමට යන ගමනක් "වනසැරියක්" ලෙසින් ද යෙදිය හැකි යි.
ටොල්කීන් සූරීන් ලියූ The Lord of the Rings කතා පෙළේ එන ගෝලම් වසර පන් සියයක් අඳුරු ගුහාවක සැඟවී සිටීම නිසා, ඔහුට තම නම පවා අමතක විය. ඔහුගේ බස ද පිරිහී ගියේ ය. හේ "eggs" වෙනුවට "eggses" කියා ද, "birds" වෙනුවට "birdses" කියා ද, "hobbits" වෙනුවට "hobbitses" කියා ද කියන්නට විය. "We hate it" වෙනුවට "we hates it" කියන්නට විය.
සම්මුඛ පරීක්ෂණයකට ගොස් "I lives in Colombo" කීවොත් කොහොම ද? ;-) බොහෝ විට ඉන් සමත් වීමේ ඇති ඉඩ බොහෝ සෙයින් අඩු වී යනු ඇත. නමුත් සිංහළයෙන් මෙ වන් වැරදි කිරීමේදී නම් මේ කිසි නීතියක් නො සැලකේ. "ඒ කියන බසනේ" කියා නොසලකා හරිති. හරියට සිංහළය දැන නොදැනීම නිසා එ වැනි පාඩු සිදු නොවේ. ඒ නිසා වැඩි දෙනෙක් ඒ ගැන කිසි ම තැකීමන් නො කරති.
හරි සිංහළය කෙසේ වෙතත්, හරි සිංහළයක් තිබේ ද, එ සේ තිබේ නම් ඒ කුමක් ද යන්න ගැන පවා එකඟතාවකට පැමිණීමට ඉතා අපහසු තත්ත්වයකි අද ඇත්තේ.
අවුරුදු හාරසිය පනහකට කිට්ටු කාලයක් යටත් විජිත යුගයක ඒ ඒ ජාතීන් ගේ බස් වලට මුල් තැන ලැබුනු නිසා ද, ඊට පසු අවුරුදු පනහකට වැඩි කාලය ද ඉංගිරිසිය දැන ගැනීම වාසි දායක වන, එහෙත් සිංහළය දැන ගැනීමේ එවැනි ආර්ථික සාමාජීය වාසියක් නැති කාලයක් වූ නිසා ද, ගෝලම්ට සිදුවූ දේ සිරිලක සිංහළයට සිදුවී ඇති බව අමුතුවෙන් කිව යුතු නොවේ.
1835 දී පනතකින් ම යටත් විජිත වල බස, හැදියාව සහ සිප්ලකුව යටපත් කොට, ඒ වෙනුවට බටහිර බස, හැදියාව සහ සිප්ලකුව ගෙන ආ යුතු බවට ගත් තීරණය නිසා මේ පිරිහීම තවත් ඉක්මන් වී ඇත.
පිරිගණන වැඩසටහනක් හෝ සුසැටියක් හොඳින් වැඩ කරන විට එහි එක් මොහොතක තත්ත්වය (snapshot) ලබාගෙන එය සුරැකිව තබා ගන්නේ, පසු කලෙක එයට හානියක් වූ විට, අන්තිම වරට හොඳින් වැඩ කල තැනට ආපසු ගොස් (revert) පටන් ගත හැකි බැවිනි.
පිරිහී ඇති සිංහළ බස, අන්තිමට එය හොඳින් තිබූ පසලොස්වන සියවසේ "snapshot" එකකට "revert" කිරීම එතරම් පහසු, සුදුසු හෝ ප්රායෝගික දෙයක් සේ නො සිතමි. නමුත්, ඒ හොඳ සිංහළයෙන් අදහස් ගත් කුමරතුඟුවන් වැනි පඩුවන් ගේ අදහස් අද කලට සුදුසු ලෙස ගෙන බස පිරිසුදු කිරීමේ අරමුණ ඇති බොහෝ දෙනෙක් ඉන්නා බව දැකීම සතුටට කරුණෙකි.
බස නැඟුමට කැමැති එවන් අයට, ඕනෑම දෙයක් ගැන හොඳ බසින් කීමට ද, හොඳ බස ගැන ඕනෑම දෙයක් කීමට ද, "හෙළ හෙළිය" නමින් සවිදහනක් තනා ගතිමු. කුමන මඟ නිවැරදිදැයි වාද කිරිමට කාලය නාස්ති කිරීම වෙනුවට බස ගැන කුමරතුඟුවන් ගත් නුමුසු හෙළ බසට මුල් තැන දුන් මඟෙහි, අද කලට ගැලපෙන ලෙසින්, ප්රායෝගික ව, අන්තවාදී නොවී ඉදිරියට යාම එහි අරමුණ යි.
හෙළ සාහිත්යයේ ඇති රසවත් තැන්, හොඳ ගැදි පැදි ගැන කතිකා ද මෙහි සිදු වේ යයි බලාපොරොත්තු වෙමු.
එයට එක් වීමට බස් ලැදියන්ට ඇරැයුම් කරමි!
ගැටපදය: සිප්ලකුව - technology, පිරිගණන - computers, සුසැටිය - system
මේ දිනවල පුවත් මඟින් නිතර ඇසෙන මැයකි "අධිවේගී මාර්ගය". ඉංගිරිසි "Express way" ඇසුරෙන් තනා ඇති ඒ වදන දිග වැඩි වගේම ටිකක් බර වැඩි බව සිතේ. ඒ වගේම "අධිවේගී" යන්නෙහි, පමණට වඩා වැඩි වේගයෙන් වැනි අදහසකුත් දැනේ. "Express way" යන්නෙහි නම්, ඉක්මනින් යන අදහස මිස වැඩි වේගය යන අදහසක් නො දැනේ.
මේ සඳහා ඊලියන් සිල්වා සූරීන් ලඟදී "ලහි මඟ" යන පදය යෝජනා කලා. එය සරල මෙන්ම වඩාත් ගැලපෙන බව ද පෙනේ.
ඒ ඇසුරෙන් එන තවත් පද පහසුවෙන් තනා ගත හැකි. උදාහරණයක් ලෙස "අධිවේගී අන්තර්ජාලය" වෙනුවට "ලහි තුරුදැල" කීවොත් කො තරම් සරල ද?
බොහෝ ශ්රී ලාංකික තානාපතිවරුන් මෙන් නොව, අයිස්ලන්තයේ සිටින අප තානාපති රංජිත් ජයසූරිය මැතිඳුන් එ රට ජනපති හමුවීමට අපගේ ජාතික ඇඳුමින් ගොස් සිටි අයුරු මේ ලියුමේ ඇති පිංතූරයෙන් දැක ඇති වූ සියුම් සතුට සහ ආඩම්බරය පැවසීමට යි මේ බ්ලොග් සටහන!
මේ රැපියල් තෙන්නකෝන් සූරීන් ගැන මා ඇසූ කතාවකි.
වරක් රැපියල් තෙන්නකෝන් "අනුරපුරයේ බැසීමයි, වැටීමයි" යන මැයෙන් කල දෙසුමක් (හෝ ලියුමක්) ගැන කෙනෙක් ඔවුන්ගෙන් මෙ සේ විමසා ඇත:
"තෙන්නකෝන් මහත්තයෝ, බැසීමයි වැටීමයි කියන දෙක ම එක නේ ද?"
සමහර විට සාමාන්යයෙන් ලියන "නැඟීමයි වැටීමයි" (ඉංගිරිසි "rise and fall") නොව "බැසීමයි වැටීමයි" කියා කියූ නිසා එ සේ අසන්නට ඇති.
තෙන්නකෝන් සූරීන් එක් වර ම දුන් පිළිතුර මෙ සේ ය:
"ඕක දැන් තෝරන්න අමාරුයි. ගෙදර ගිහින් පොල් ගහකට නැගල ඒ ගැන හිතල බලන්නකෝ!" ;-)
අලුත උපන් දරුවන්ට නම් තැබීමේදී, ගණය ද සලකන බව පෙනේ. ඔබේ නමේ ගණය කුමක්දැයි දන්නවා ද?
කෙටි අකුරු ලුහු නමි. “අනුරාධ” යන නමේ මුල් අකුරු දෙක ලුහු යි.
ඇදෙන අකුරු ගුරු වේ. ඒ අනුව, මගේ නමේ “රා” යන්න ගුරකි.
ලුහු අකුරකට පසු ව හල් අකුරක් ඇති විට, හල් අකුර තනි කල නොහැකි නිසා, ඒ දෙක එකක් ලෙස ගැනේ. ඒ අනුව, “රත්නවීර” යන්නේ “රත්” යන්න ද ගුරු ලෙස ගැනේ.
ගුරු අකුරකට ද පසුව හල් අකුරක් ඇති විට එය ප්ලූත නම් වේ. උදාහරණයකි “පාන්”.
ගණ දැක්වීමේදී, ලුහු හා ගුරු පමණක් සැලකේ. ප්ලූත ද ගුරු ම ලෙස ගන්නේ යැයි සිතමි. ලුහු දැක්වීමට “–” ද ගුරු දැක්වීමට “‿” ද යෙදේ.
ලුහු අකුරක මත් (මාත්රා) එකකි. ගුරක දෙකකි. ප්ලූතයක තුනකි.
වදනක මුලින් ම ඇති අකුරු තුන අනුව රටා අටක් ඇති විය හැකි. ඒවා ගණ නම් වේ. ගණ වල නම්, ඒවා නම් කර ඇති වස්තු සහ උදාහරණ පහත දැක්වේ:
| අකුරු | නම | වස්තු | උදාහරණ |
|---|---|---|---|
| ‿ ‿ ‿ | ම ගණය | භූමි ගණය | සංගීතා |
| – ‿ ‿ | ය ගණය | ජල ගණය | දුලීකා |
| ‿ – ‿ | ර ගණය | ගිනි ගණය | රේණුකා |
| – – ‿ | ස ගණය | වායු ගණය | සමිතා |
| ‿ ‿ – | ත ගණය | අහස් ගණය | ඕපාත |
| – ‿ – | ජ ගණය | සූර්ය ගණය | සමීර |
| ‿ – – | භ ගණය | චන්ද්ර ගණය | චාමර |
| – – – | න ගණය | ස්වර්ග ගණය | අනුර |
මේ පසිඳු ජන කවියක අග දෙ පදය යි:
| බ | ලේ බලේ රාසිං දෙවියන්ගෙ බ | ලේ |
| ග | ලේ කොටුව බැන්දයි තිරිකුණාම | ලේ |
මෙහි එන බලේ යනු බලය යි. තිරිකුණාමලේ යනු ත්රිකුණාමලය යි. ඒ වදන් එලිසමය, එලිවැට හෝ හුදෙක් උසුරුවීමේ පහසුව තකා එ සේ වෙනස් කිරීම වරද නො වේ.
නපුංසක ලිංග වදනක අග වූ “අය” යන්නක් වෙනුවට “ඒ” යෙදිය හැකි. ඒ අනුව බලය = බ ල්+අ ය = බල් + අය => බල් + ඒ = බලේ වේ.
මේ වියරණය අනුව ම යමින් කලය කලේ වේ. ගුණය ගුණේ වේ. කොටය කොටේ වේ. කාමරය කාමරේ වේ. මන්නය මන්නේ වේ. ගිරය ගිරේ වේ. තනය තනේ වේ. ;-)
ඇසුර: කුමරතුඟුවන් ගේ සැළලිහිණි විවරණය.
